Hướng dẫn học sinh làm bài tập nghiên cứu khoa học môn Ngữ văn

Thứ hai - 25/02/2019 22:27
(GDTĐ) - NCKH là một hoạt động tìm kiếm, xem xét, điều tra, hoặc thử nghiệm dựa trên những số liệu, tài liệu, kiến thức… đạt được từ các thí nghiệm NCKH để phát hiện ra những cái mới về bản chất sự vật, về thế giới tự nhiên và xã hội, đồng thời để sáng tạo ra phương pháp và phương tiện kỹ thuật mới cao hơn, giá trị hơn. Vì vậy, cô giáo Nguyễn Thanh Nga, trường THPT Đông Đô đã viết đề tài “Hướng dẫn học sinh làm bài tập nghiên cứu khoa học môn Ngữ Văn” nhằm giúp học sinh rèn kĩ năng tự học, tự nghiên cứu, khơi dậy niềm say mê đối với khoa học.
Hướng dẫn học sinh làm bài tập nghiên cứu khoa học môn Ngữ văn

Các bước để thực hiện một bài tập nghiên cứu khoa học thông thường

Một bài tập NCKH thông thường cần tuân thủ các bước sau:

-       Tìm ý tưởng: Học sinh có thể tìm ý tưởng từ việc đọc sách, báo, Internet, nghe đài, qua các bài giảng trên lớp... hoặc qua quan sát thực tế. Khi phát hiện ra vấn đề, chọn cho mình một hướng nghiên cứu phù hợp.

-       Xác định hướng nghiên cứu: Khi đã tìm ra ý tưởng, học sinh tìm đọc nhiều tài liệu về vấn đề đó.

-       Chọn tên đề tài: Sau khi đã có trong tay nhiều tài liệu, đặt tên của đề tài.

Lưu ý: Tên đề tài phải ngắn gọn và phải thể hiện được vấn đề định nghiên cứu. Tên đề tài phải thể hiện đầy đủ đối tượng, phạm vi, chủ thể, khách thể, thời gian, không gian nghiên cứu…

-       Lập đề cương:

Học sinh thể hiện ý tưởng của mình thành một đề cương sơ lược bao gồm những nội dung sau:
+ Đặt vấn đề
+ Mục đích nghiên cứu
+ Phạm vi nghiên cứu (Phạm vi về không gian, thời gian, đối tượng nghiên cứu)
+ Phương pháp nghiên cứu
+ Câu hỏi nghiên cứu
+ Các giả thuyết
+ Kết cấu đề tài
+ Nguồn số liệu, tài liệu tham khảo

Nói chung, không có những quy tắc tuyệt đối trong phương pháp nghiên cứu và trình bày kết quả nghiên cứu khoa học. Các quy tắc này có thể thay đổi tùy chuyên ngành, tùy cấp độ nghiên cứu cũng như tùy người hướng dẫn hoặc chịu trách nhiệm khoa học của đề tài. Trình tự này cũng mang tính tương đối. Bởi có thể có những đề tài xuất phát từ những ý tưởng mới, sau đó mới thu thập tài liệu, triển khai thực hiện. Và cũng có thể có đề tài diễn ra theo hướng ngược lại, sau khi đã tích lũy một lượng thông tin, tài liệu đủ lớn để có cái nhìn tổng quát và sâu sắc làm nảy sinh ý tưởng về đề tài nghiên cứu.

Ảnh minh họa

Các giải pháp và tổ chức thực hiện

Để thực hiện một bài tập nghiên cứu khoa học, nhất là đối với học sinh phổ thông, giáo viên hướng dẫn cần “theo sát” từng bước tiến hành của các em. Theo đó, từng bước hoàn thành bài tập phải được lên kế hoạch cụ thể, chi tiết, có sự phối hợp ăn ý giữa giáo viên và nhóm học sinh nghiên cứu, giữa học sinh trong cùng một nhóm nghiên cứu.

Đối với đặc thù môn Ngữ văn, để bài tập NCKH thực sự có hiệu quả, học sinh (hoặc nhóm học sinh) phải có niềm yêu thích và hứng thú với các vấn đề của môn học. Để làm được điều này, cần sự hỗ trợ của giáo viên đứng lớp, thổi hồn và niềm say mê đối với môn học từ những bài giảng bổ ích và hấp dẫn, từ đó định hướng cho học sinh nghiên cứu, tìm hiểu sâu hơn.

Để hướng dẫn một bài tập NCKH môn Ngữ văn, giáo viên yêu cầu học sinh thực hiện các bước sau:

Bước 1: Lựa chọn đề tài cho bài tập nghiên cứu

Khi lựa chọn đề tài nghiên cứu khoa học, có thể có những khả năng sau:

Giáo viên hướng dẫn có thể áp đặt một đề tài mà giáo viên đang quan tâm, ưu tiên trong các nghiên cứu trước mắt, người thầy sẽ có tâm thế sẵn sàng hơn khi hướng dẫn những đề tài như vậy; Người hướng dẫn gợi ý một đề tài được cho là phù hợp với khả năng và điều kiện thực tế; Học sinh lựa chọn một đề tài trong danh sách các chủ đề nghiên cứu của giáo viên, ở đó có thể có đủ cả những vấn đề bắt buộc phải nghiên cứu, những vấn đề ưu tiên, những vấn đề ưa thích, hay chỉ đơn giản là những gợi ý nghiên cứu; Học sinh lựa chọn một đề tài từ các ý tưởng có sẵn của mình có thể liên quan đến những lợi ích, điều kiện thuận tiện trước mắt hoặc khả năng, sở thích nghiên cứu của sinh viên; Học sinh và giáo viên hướng dẫn thảo luận với nhau, mỗi người đưa ra những ý tưởng, lí do, đánh giá ưu nhược điểm của mỗi vấn đề… và cuối cùng đi đến một lựa chọn phù hợp nhất cho cả hai. Đây là cách khá phổ biến, lời khuyên của người thầy giúp học sinh định hướng tốt hơn trong quyết định của mình mà không có cảm giác bị áp đặt, điều sẽ ảnh hưởng không ít đến động cơ và hứng thú làm việc về sau. Đối với môn Ngữ văn, học sinh có thể lựa chọn vấn đề nghiên cứu theo tiêu chí về tác giả, tác phẩm, hình tượng văn học, giai đoạn văn học…

Bước 2: Đặt tên đề tài

Nội dung nghiên cứu của một đề tài khoa học được phản ánh một cách cô đọng nhất trong tiêu đề của nó. Tên của đề tài cần có tính đơn nghĩa, khúc chiết, rõ ràng, không dẫn đến những sự hiểu lầm, hiểu theo nhiều nghĩa khác nhau hay hiểu mập mờ.

Bước 3: Lập kế hoạch thực hiện

Khi đã có những ý tưởng cơ bản, rõ ràng về đề tài nghiên cứu, học sinh soạn một kế hoạch thực hiện các phần việc chính nhằm quản lí tốt quỹ thời gian cũng như kiểm soát được tiến độ thực hiện một cách khoa học. Kế hoạch này cũng chỉ có vai trò như sợi chỉ dẫn đường, có tính linh động và dễ dàng điều chỉnh chứ không phải là bất di bất dịch.

Bước 4: Tìm kiếm tài liệu

Trong giai đoạn này, học sinh không nên mất thời gian đọc kĩ từng tài liệu tìm thấy được. Chỉ cần lưu trữ và sắp xếp trật tự, rõ ràng, ghi chú thông tin tham khảo đầy đủ để tiện dụng về sau.Thời gian cho giai đoạn này có thể dao động trong khoảng từ ba đến sáu tuần, tùy thuộc vào điều kiện và khả năng của mỗi người. Không nên chỉ thụ động sử dụng những gì được cung cấp sẵn, mà cần huy động mọi nguồn lực có thể có.

Bước 5: Viết đề cương cho bài tập nghiên cứu

Một bài tập nghiên cứu khoa học cần có đề cương nghiên cứu, hoặc ít nhất cũng nên có một bài tổng quan tài liệu để có cái nhìn tổng quát về vấn đề cần nghiên cứu.

Bước 6: Triển khai bài tập nghiên cứu

Tùy thuộc vào mỗi vấn đề, nếu cần có một giai đoạn triển khai sơ bộ, giai đoạn này sẽ kéo dài khoảng vài tuần để kiểm tra những vấn đề và phương pháp đã đề ra. Những kết quả sơ bộ này có thể giúp để điều chỉnh, cập nhật phần tổng quan tài liệu cho phù hợp hơn với thực tế.

Bước 7: Viết báo cáo kết quả nghiên cứu

Sau khi hoàn tất những phần việc trên, tập hợp các nội dung đó thành một bài viết hoàn chỉnh. Có nhiều loại tài liệu khoa học khác nhau, mỗi loại có yêu cầu bố cục và trình bày khác nhau. Cần tìm hiểu rõ các yêu cầu đó để trình bày tài liệu của mình cho đúng với quy định.

Thời gian hoàn tất bài viết có thể kéo dài khoảng vài tuần. Đối với học sinh, bài viết cần được đưa cho giáo viên hướng dẫn xem, thảo luận về những điểm cần điều chỉnh, sửa chữa trước khi nộp chính thức để báo cáo.

Bước 8.Trình bày kết quả nghiên cứu

Việc soạn bài thuyết trình tuy không khó, nhưng không phải hoàn toàn đơn giản, nhất là khi học sinh hầu như không được rèn luyện kĩ năng này trong suốt quá trình học tập. Bài thuyết trình dựa chủ yếu vào bài viết, nhưng không phải là bản sao nguyên vẹn của bài viết.

Đối với bài tập nghiên cứu môn Ngữ văn thông thường gồm 4 phần chính sau:

A. Phần mở đầu
1. Lí do chọn đề tài
2. Tổng quan các kết quả nghiên cứu về đề tài (lịch sử nghiên cứu vấn đề)
3. Mục đích, đối tượng, nội dung và phạm vi nghiên cứu đề tài
4. Phương pháp nghiên cứu đề tài (nêu các phương pháp được lựa chọn phù hợp với đề tài nghiên cứu)
5. Bố cục chính của bài tập.

B. Phần nội dung 
1. Thực trạng về đối tượng nghiên cứu
2. Kết quả nghiên cứu 
3. Phân tích, đánh giá đối tượng nghiên cứu.

C. Phần kết luận
1. Khái quát kết quả nghiên cứu
2. Đề xuất, kiến nghị các giải pháp về đối tượng
3. Định hướng nghiên cứu tiếp tục (nếu có).

D. Phần thư mục tham khảo, phụ lục
1. Thư mục tham khảo (các tài liệu, thông tin đã sử dụng trong đề tài)
2. Phụ lục (tư liệu, tranh ảnh, sơ đồ, biểu đồ, bản đồ minh họa nếu có).

NCKH là một hoạt động cần thiết giúp giáo viên và học sinh dễ dàng đổi mới phương pháp dạy và học từ đó biến các kiến thức sách vở thành các sản phẩm thực tế hơn tạo được động lực học tập cho học sinh.

BBT - nguồn: Tạp chí Giáo dục Thủ đô số 108, tháng 12/2018

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Văn bản mới

788-Sl-UBND

Thông báo về việc tổ chức thi thăng hạng giáo viên tiểu học,mầm non từ hạng IV lên hạng III năm 2018

Thời gian đăng: 11/12/2018

lượt xem: 22 | lượt tải:11

HDWEB

Hướng dẫn quản trị website nhà trường

Thời gian đăng: 30/11/2018

lượt xem: 19 | lượt tải:12

01

KẾ HOẠCH Tổ chức sinh hoạt cụm chuyên môn Năm học 2018 - 2019

Thời gian đăng: 29/11/2018

lượt xem: 22 | lượt tải:15

83-HD-UBND

Hướng dẫn đánh giá phân loại hàng năm đối với cán bộ,viên chức,công chức lao động hợp đồng theo nghị định 68/2000/NĐ/CP làm việc trong cơ quan hành chính ,đơn vị sự nghiệp công lập thuộc UBND Huyện Quốc Oai

Thời gian đăng: 11/12/2018

lượt xem: 24 | lượt tải:6

8102/QĐ-UBND

Quyết định công bố thủ tục hành chính lĩnh vực GD&ĐT - 02

Thời gian đăng: 30/11/2018

lượt xem: 29 | lượt tải:11

6267/QĐ-UBND

Quyết định thi thăng hạng giáo viên từ hạng IV lên hạng III

Thời gian đăng: 30/11/2018

lượt xem: 21 | lượt tải:11

S6:49/45 /TB-BGDDT

Thông báo thi tuyển công chức về công tác tại các đơn vị thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo năm 2018

Thời gian đăng: 30/11/2018

lượt xem: 23 | lượt tải:8

 Số: 12/KH - THSSB

Kế hoạch xây dựng trường học an toàn, phòng, chống tai nạn thương tích năm học 2018 - 2019

Thời gian đăng: 18/10/2018

lượt xem: 51 | lượt tải:14

Số: 11/KH-THSSB

Kế hoạch triển khai ứng dụng CNTT trong nhà trường Năm học 2018-2019

Thời gian đăng: 18/10/2018

lượt xem: 62 | lượt tải:18

171/KH-UBND

Kế hoạch tổ chức ngày Nhà giáo Việt Nam 2018

Thời gian đăng: 30/11/2018

lượt xem: 22 | lượt tải:9
Hỗ trợ khách hàng
Thành viên
Hãy đăng nhập thành viên để trải nghiệm đầy đủ các tiện ích trên site
1
2
3
Video
Thống kê
  • Đang truy cập45
  • Máy chủ tìm kiếm1
  • Khách viếng thăm44
  • Hôm nay1,345
  • Tháng hiện tại23,294
  • Tổng lượt truy cập522,206
Liên kết website
Thăm dò ý kiến

Cảm ơn bạn đã ghé thăm Website. Bạn biết trang của chúng tôi qua:

Quảng cáo 1
Quảng cáo 2
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây