Kinh nghiệm từ Hà Tĩnh: Làm gì để thư viện hoạt động hiệu quả?

Thứ ba - 22/01/2019 15:57
Việc đầu tư xây dựng và chỉ đạo hoạt động thư viện ở nhiều trường tiểu học đã được chú trọng, đây là việc làm có ý nghĩa vô cùng quan trọng nhằm tạo thói quen đọc sách, thói quen tự học, tự tìm hiểu… phù hợp với xu thế đổi mới giáo dục.
Kinh nghiệm từ Hà Tĩnh: Làm gì để thư viện hoạt động hiệu quả?

uy nhiên, để các thư viện thực sự tạo được hiệu quả thì rất cần đổi mới cách nhìn nhận về thiết lập và quản lí chỉ đạo các hoạt động thư viện ở các trường tiểu học.

1. Cơ sở vật chất và không gian thư viện

Đối với trường tiểu học, CSVC và không gian thư viện phải thực sự được ưu tiên nhằm cuốn hút học sinh. Thư viện phải đảm bảo rộng rãi, thoáng mát, đủ không gian, giá, kệ để trưng bày sách, báo, tạp chí theo từng thể loại, từng chủ đề hoặc từng mã màu (theo trình độ đọc), ngoài ra còn rất cần một diện tích đủ rộng để tổ chức các hoạt động cho học sinh như kể chuyện theo sách, đọc to nghe chung, đọc cặp đôi, thi đọc diễn cảm, thi đóng vai thể hiện các nhân vật, trưng bày các sản phẩm viết vẽ…Thư viện cũng rất cần có màn hình máy chiếu hoặc ti vi cỡ lớn có nối mạng để học sinh có thể xem phim tư liệu, hoạt hình khi cần thiết. Đây chính là điểm khác biệt quan trọng về CSVC so với thư viện truyền thống. Bởi vậy, diện tích phòng thư viện trường tiểu học tối thiểu phải là 80m2 trở lên, ngoài ra cần tận dụng môi trường xung quanh để xây dựng thư viện xanh nhằm mở rộng không gian đọc và hoạt động cho học sinh. Sau 3 năm chỉ đạo xây dựng và thiết lập thư viện, tính đến nay Hà Tĩnh đã có 174 Thư viện có diện tích từ 80m2 trở lên, nhiều thư viện còn có không gian thư viện xanh thoáng mát, hấp dân thu hút học sinh như Kì Xuân, Kì Sơn, Kì Tiến (Kì Anh), Cẩm Bình, Cẩm Hà, Thị Trấn (Cẩm Xuyên), Thạch Linh, Thạch Quý (thành phố Hà Tĩnh), Thach Khê, Thạch Lạc, Thạch Vĩnh (Thạch Hà), Bắc Nghèn, Võ Liêm Sơn, Xuân Lộc (Can Lộc) Thạch Bằng, Hộ Độ, Mai Phụ, Thịnh Lộc (Lộc Hà), Xuân Giang, Xuân Viên, Xuân Phổ (Nghi Xuân) vv.

Việc trang trí, sắp xếp thư viện đối với học sinh tiểu học cũng cần được quan tâm đúng mức nhằm bảo đảm tính thân thiện, mô phạm, để học sinh dễ dàng quan sát, tiếp xúc với môi trường văn bản; phải làm cho học sinh thực sự yêu thích và muốn đến với thư viện. Đã có những trường mạnh dạn đầu tư máy điều hòa nhiệt độ cho thư viện, tôi nghĩ đó là những đầu tư thiết thực để học sinh thụ hưởng.

Mua sắm, bổ sung được nguồn sách, báo, tạp chí phong phú, phù hợp cho thư viện trường tiểu học là vấn dề rất có ý nghĩa đối với việc tạo hứng thú cho học sinh. Thư viện tiểu học cần mua sắm, bổ sung nhiều loại sách, truyện có nội dung ngắn gọn, dễ hiểu, mẫu mã đẹp, hình ảnh ngộ nghĩnh, bắt mắt, ưu tiên các loại truyện cổ tích, thần thoại, truyện tranh lịch sử, thế giới loài vật, những câu chuyện kì bí,. phiêu lưu mạo hiểm… cũng cần chú ý đến kích cỡ, màu sắc của kênh hình, kênh chữ trong các loại sách, truyện.

Cần thường xuyên hoán đổi một số đầu sách giữa các thư viện trong vùng để làm phong phú nguồn sách, báo, tạp chí và gây hứng thú cho học sinh đến với thư viện.

Một trong những giải pháp hiệu quả để làm phong phú đầu sách thư viện là việc phát động phụ huynh học sinh đóng góp “mỗi nhà một bản sách”. Nhờ các làm này nhiều thư viện ở Lộc Hà, Đức Thọ, Hương Sơn, Can Lộc… đã có thêm hàng trăm cuốn sách (thư viện trường Tiểu học Thạch Bằng, huyện Lộc Hà có thêm hơn 1000 cuốn sách chỉ sau 01 lần phát động).

 

Một góc Thư viện xanh ở Trường TH Kỳ Xuân, Kỳ Anh, Hà Tĩnh.Một góc Thư viện xanh ở Trường TH Kỳ Xuân, Kỳ Anh, Hà Tĩnh.

 

2. Một số hoạt động thư viện nhằm tạo thói quen đọc cho học sinh tiểu học

- Xây dựng thời khóa biểu, tổ chức tiết đọc thư viện: Thời gian học của học sinh tiểu học là liên tục, thời gian nghỉ giữa buổi cũng rất ngắn lại còn phải tham gia nhiều hoạt động tập thể khác nên nếu không bố trí tiết đọc vào thời khóa biểu một cách khoa học thì thật khó tổ chức các hoạt động thư viện một cách nền nếp và hiệu quả, nhiều thư viện trở thành lãng phí cũng bởi không bố trí được tiết đọc thư viện. Vả lại, tổ chức tiết đọc thư viện là nhằm mục đích định hướng cho học sinh trong việc đọc và hoạt động dưới sự hướng dẫn của giáo viên phụ trách.

Hoạt động trong tiết đọc Thư viện có thể là đọc to nghe chung, cùng đọc, đọc cặp đôi, đọc cá nhân hoặc tổ chức kể chuyện theo sách, sắm vai nhân vật hay viết vẽ về những gì đã đọc … theo định hướng của giáo viên.

- Đọc to nghe chung: đây là hình thức giáo viên chọn và đọc cho học sinh một lớp nghe chung câu chuyện, hình thức này rất phù hợp với các lớp học sinh nhỏ tuổi nhất là học sinh lớp 1 ở giai đoạn đầu. Khả năng thể hiện đọc diễn cảm câu chuyện xen lẫn với cách giới các hình ảnh minh họa phù hợp của giáo viên là yếu tố hết sức quan trọng đề tạo hứng thú cho học sinh yêu thích nội dung câu chuyện. Sau mỗi câu chuyện cũng cần cho học sinh lựa chọn nhân vật, tình tiết mà các em yêu thích để tái hiện theo hình thức nhẹ nhàng. Ở loại tiết này giáo viên cần chú ý 2 vấn đề: thứ nhất là chọn câu chuyện để đọc cho phù hợp (đối với các trường chưa phân loại sách theo trình độ đọc); thứ hai là các hoạt động sắm vai tái hiện một nhân vật hay một đoạn nội dung câu chuyện thì không quá cầu kì về trang phục, đạo cụ, điều quan trọng là để cho học sinh nhớ nhân vật, nội dung và ý nghĩa câu chuyện.

- Cùng đọc: Là hình thức đọc gần giống với đọc to nhe chung cho đối tượng học sinh nhỏ tuổi. Giáo viên chọn và cùng cả lớp đọc một câu chuyện phù hợp với trình độ đọc của các em, ở hình thức này, để học sinh được tham gia cùng đọc thì cần có loại sách khổ to (các thư viện do Room to Read tài trợ có loại sách này).

- Đọc cặp đôi, đọc cá nhân: đều giống nhau ở chỗ là học sinh được tự lựa chon cuốn sách mình thích theo từng cặp hoặc từng cá nhân để tự đọc, giáo viên chỉ là người quản lí, theo dõi, hỗ trợ động viên khi cần thiết.

 

Học sinh đọc sách trong giờ ra chơi.Học sinh đọc sách trong giờ ra chơi.

 

Lựa chọn hình thức nào cho tiết đọc thư viện là do giáo viên hoàn toàn chủ động, tuy nhiên có 3 vấn đề cần lưu ý đối với giáo viên: một là việc quản lí, theo dõi, học sinh trong quá trình chọn, đọc; hai là chú ý bố trí chỗ ngồi của học sinh cho phù hợp với không gian thư viên và động viên các em tham gia các hoạt động sau khi đọc; ba là giáo viên cũng cần thường xuyên tìm hiểu và đọc trước một số truyện có ở thư viện để chủ động cả về nội dung, giọng đọc và ngôn ngữ cơ thể cần thiết để thể hiện trong khi lên lớp.

3. Tăng cường các hoạt động khuyến đọc

Nhằm khai thác tốt công năng thư viện trong những năm gần đây, nhiều trường tiểu học ở Hà Tĩnh đã rất sáng tạo trong việc tổ chức các hoạt động khuyến đọc nhằm tạo thói quen đọc cho học sinh và tạo sức lan tỏa của thư viện trường học vào cộng đồng. Một số hình thức khuyến đọc đã được áp dụng có hiệu quả như: Tổ chức giới thiệu sách, thi kể chuyện theo sách, kể chuyện theo chủ đề, thi đọc diễn cám,thi đọc thuộc lòng thơ theo chủ đề, tổ chức ngày “ đọc sách gia đình”, trình bày sản phẩm viết, vẽ theo sách, phát thưởng học sinh thông qua sổ thống kê bạn đọc, sổ tay làm bạn với sách (theo từng tháng, từng kì) vv. Các Hội thi, các cuộc giao lưu cũng được xây dựng kịch bản trên cơ sở thực hiện một số hoạt động, một số câu hỏi từ kết quả của đọc sách và hoạt động thư viện. Đặc biệt chúng tôi rất coi trọng việc tuyên dương, khen ngợi học sinh mượn và đọc được nhiều sách kịp thời thông qua các tiết chào cờ đầu tuần (số liệu này cập nhật được thông qua tổ cộng tác viên thư viện). Một số trường còn có sáng kiến khen ngợi học sinh, phụ huynh mượn, đọc nhiều sách thông qua hệ thống loa truyền thanh của phường xã đến tận thôn xóm, đây là cách làm rất hiệu quả trong việc tao sức lan tỏa văn hóa đọc trong cộng đồng, nhận được nhiều sự ủng hộ tích cực của xã hội. Đã có nhiều thư viện được tài trợ của Tổ chức Room to Read với hàng ngàn đầu sách mà sau 2 tháng học sinh đã mượn đọc hết lượt như Xuân Hải, Xuân Viên, Xuân Giang (Nghi Xuân), Thị Trấn Cẩm Xuyên, Cẩm Hưng (Cẩm Xuyên). Năm học 2015-2016 Tổ chức CI thống kê bạn đọc và phát thưởng ở huyện Lộc Hà đã rất bất ngờ khi có 4 học sinh lớp 5A1, trường tiểu học Thạch Châu đọc trên 1000 cuốn truyện! (Em Phan Thị Thu Trang đọc 1400 cuốn, em Nguyễn Thị Hợp đọc 1200 cuốn, em Lê Thủy Nguyên 1000 cuốn, em Phan Thị Kiều Trinh 900 cuốn).

 

Ngày Hội đọc sách ở Trường TH Xuân Phổ, Nghi Xuân, Hà Tĩnh.Ngày Hội đọc sách ở Trường TH Xuân Phổ, Nghi Xuân, Hà Tĩnh.

Trong công tác chỉ đạo, kiểm tra hoạt động thư viện trường tiểu học, chúng tôi đặc biệt quan tâm đến kết quả khai thác sách thông qua Sổ thống kê bạn đọc, sổ tay “làm bạn với sách” và các sản phẩm viết vẽ theo sách của học sinh. Theo chúng tôi, học sinh chỉ thực sự trở thành người đọc tự nguyện, đọc thường xuyên, đọc với sự hứng thú khi các em tự giác mượn sách về nhà. Ở một số huyện như Cẩm Xuyên, Kì Anh, Thạch Hà, Can Lộc, Đức Thọ…việc giới thiệu sách không chỉ dừng lại như một nhiệm vụ của cán bộ thư viện và hoạt động của học sinh mà được phát động và trở thành chỉ tiêu thi đua đối với mọi giáo viên. Cách làm này giúp khai thác được danh mục sách tham khảo của giáo viên và định hướng được việc đọc cho học sinh (Thực tế cho thấy nhiều đầu sách tham khảo có giá trị vẫn nằm yên trên giá, hầu hết giáo viên chỉ mượn sách nghiệp vụ mà không mượn sách tham khảo, nhiều học sinh chỉ thích đọc truyện tranh là chủ yếu!). 

 

Trong xu thế đổi mới giáo dục hiện nay, việc thiết lâp và tổ chức hoạt động thư viện có hiệu quả là một giải pháp hết sức quan trọng hướng đến khả năng tự học, tự tìm hiểu nhằm thay đổi cách tiếp cận kiến thức của người học. Có được kết quả trên trước hết là nhờ sự tập trung chỉ đạo của Sở GDĐT làm thay đổi nhận thức từ quản lí các trường học, sự phối hợp của các Sở LĐTB&XH, Sở Ngoại vụ, Sở Kế hoạch và Đầu tư trong việc kêu gọi sự hỗ trợ từ các Dự án như CI, Room to Read. Những gì làm được qua 3 năm chỉ đạo thư viện trường tiểu học ở Hà Tĩnh mới chỉ là những kết quả ban đầu, tuy còn rất kiêm tốn nhưng đã góp phần nâng cao chất lượng và tạo được niềm tin trong việc chấn hưng văn hóa đọc.

Dương Văn Lâm

Phó Trưởng Phòng GDTH, Sở Giáo dục- Đào tạo Hà Tĩnh

(Bài gửi riêng cho Bigschool)

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Văn bản mới

29

Thông tư 29/2017/TT-BGDĐT

Thời gian đăng: 28/03/2019

lượt xem: 17 | lượt tải:19

6a

Phiếu đăng ký dự tuyển viên chức Thành Phố Hà Nội năm 2019

Thời gian đăng: 03/04/2019

lượt xem: 11 | lượt tải:30

4282

4282

Thời gian đăng: 28/03/2019

lượt xem: 12 | lượt tải:12

3672

3672

Thời gian đăng: 28/03/2019

lượt xem: 11 | lượt tải:10

1323

1323

Thời gian đăng: 28/03/2019

lượt xem: 10 | lượt tải:12

479

479

Thời gian đăng: 28/03/2019

lượt xem: 15 | lượt tải:12

380

380

Thời gian đăng: 28/03/2019

lượt xem: 13 | lượt tải:12

151

151

Thời gian đăng: 28/03/2019

lượt xem: 14 | lượt tải:8

788-Sl-UBND

Thông báo về việc tổ chức thi thăng hạng giáo viên tiểu học,mầm non từ hạng IV lên hạng III năm 2018

Thời gian đăng: 11/12/2018

lượt xem: 35 | lượt tải:18

HDWEB

Hướng dẫn quản trị website nhà trường

Thời gian đăng: 30/11/2018

lượt xem: 34 | lượt tải:23
Hỗ trợ khách hàng
Thành viên
Hãy đăng nhập thành viên để trải nghiệm đầy đủ các tiện ích trên site
1
2
3
Video
Thống kê
  • Đang truy cập18
  • Hôm nay1,712
  • Tháng hiện tại39,478
  • Tổng lượt truy cập616,841
Liên kết website
Thăm dò ý kiến

Cảm ơn bạn đã ghé thăm Website. Bạn biết trang của chúng tôi qua:

Quảng cáo 1
Quảng cáo 2
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây